Polski brzeg Bałtyku nie jest jednorodnym pasem piasku. Składa się z odcinków o odmiennej budowie – mierzei odcinających jeziora przybrzeżne od otwartego morza, klifów podcinanych przez fale oraz pól wydmowych, które zmieniają położenie z roku na rok. Ruchliwość materiału jest tu cechą stałą, a nie skutkiem pojedynczych sztormów.
Dwa parki narodowe obejmują ochroną fragmenty tego wybrzeża: Woliński na zachodzie i Słowiński w części środkowej. Wzdłuż całej linii brzegowej rozmieszczone jest oznakowanie nawigacyjne podlegające urzędom morskim, a na wschodzie wąski wał piasku oddziela Zalew Wiślany od Zatoki Gdańskiej.
Klify, mierzeje i lasy nad wodą
Woliński Park Narodowy został utworzony w 1960 roku i zajmuje obecnie 10 937 ha. Najbardziej rozpoznawalnym elementem jego rzeźby są klify. Według administracji parku najwyższe aktywne klify osiągają wysokość 93 m. Określenie „aktywny” oznacza tu zbocze wciąż podcinane przez morze, a więc cofające się, w odróżnieniu od klifów martwych, porośniętych roślinnością.
Park prowadzi też zagrodę pokazową żubrów. Dla odwiedzającego oznacza to możliwość zobaczenia gatunku, który w warunkach dzikich pozostaje praktycznie niedostępny dla obserwacji. Zagroda jest elementem infrastruktury parku, a nie ogrodem zoologicznym, i temu podporządkowany jest sposób jej udostępniania.
Skład drzewostanu odbiega od popularnego wyobrażenia o bukowym charakterze wyspy. Na powierzchni leśnej parku sosna zajmuje 68%, buk 23%, dąb 7%, a resztę świerk, modrzew, daglezja i brzoza. Średni wiek drzewostanu wynosi około 130 lat.
Wędrujące wydmy Słowińskiego Parku Narodowego
Słowiński Park Narodowy liczy 32 744 ha i jest trzecim co do wielkości parkiem narodowym w Polsce; blisko dwie trzecie jego powierzchni stanowią wody. Obejmuje jeziora przybrzeżne Łebsko i Gardno oraz oddzielającą je od morza Mierzeję Łebską, a na niej pole wydmowe z Wydmą Łącką i Wydmą Czołpińską.
Wydmy nie stoją w miejscu. Park podaje, że barchany i wydmy barchanopodobne wędrują z prędkością 2 – 10 m na rok, a zespoły wydm parabolicznych wykazują niewielką ruchliwość, do 3 m rocznie. Transport piasku i przesuwanie wydm zachodzi w kierunku wschodnim i południowo-wschodnim, zgodnie z przeważającym kierunkiem wiatru. Sam okres wydmotwórczy datowany jest na pierwszą połowę XVI wieku, co oznacza, że krajobraz w obecnej postaci jest stosunkowo młody. Obszar podlega ochronie w ramach programu „Człowiek i biosfera”, konwencji ramsarskiej oraz sieci Natura 2000.
Latarnie morskie i oznakowanie nawigacyjne
Latarnie morskie należą do oznakowania nawigacyjnego, którym zarządzają urzędy morskie w ramach swoich obszarów właściwości. Nie są zatem przede wszystkim obiektami turystycznymi, lecz elementami infrastruktury bezpieczeństwa żeglugi, utrzymywanymi przez administrację morską. Urząd Morski w Gdyni wymienia w tym dziale latarnie w Rozewiu, Stilo, Jastarni, Krynicy Morskiej, na Helu, w Ustce oraz w Czołpinie.
Ostatnia z nich stoi w granicach Słowińskiego Parku Narodowego, obok osady latarników, i pokazuje, jak blisko siebie leżą tu obszar chroniony i infrastruktura techniczna wybrzeża. Szczegółowe parametry poszczególnych świateł urząd udostępnia poza serwisem informacyjnym, dlatego nie są tu przytaczane.
Zalew Wiślany i Mierzeja Wiślana
Wschodni odcinek wybrzeża wyróżnia się układem hydrograficznym – zalew odcięty od otwartych wód mierzeją. Połączeniu obu akwenów służy program wieloletni prowadzony przez Urząd Morski w Gdyni pod nazwą „Budowa drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską”. Odbiór końcowy pierwszego etapu inwestycji nastąpił 8 września 2022 roku, drugiego – 27 marca 2024 roku. Zakres prac obejmował także rzekę Elbląg, czyli dotychczasową drogę wodną w głąb lądu.
Bursztyn na wybrzeżu
Bursztyn bałtycki to żywica kopalna, która według Muzeum Bursztynu, oddziału Muzeum Gdańska, powstała ponad 40 mln lat temu. W zbiorach placówki znajdują się bryłki z inkluzjami sprzed 40 mln lat, czyli z zatopionymi szczątkami organizmów z tamtego okresu. Sam bursztyn bałtycki jest jedną z wielu żywic kopalnych. Na świecie rozpoznano ich około 300 odmian, różniących się wiekiem i barwą.
Sezon nad morzem w statystyce GUS
Skalę letniej koncentracji ruchu opisuje informacja sygnalna GUS z 18.11.2025. W lipcu i sierpniu 2025 roku z turystycznych obiektów noclegowych na obszarach nadmorskich skorzystało 2,1 mln turystów, którym udzielono 9,0 mln noclegów. Wobec tego samego okresu 2024 roku liczba turystów wzrosła o 6,0%, a udzielonych noclegów o 3,3%. Za obszary nadmorskie GUS uznaje 55 gmin: 26 w województwie pomorskim, 23 w zachodniopomorskim i 6 w warmińsko-mazurskim.
Źródła: Woliński Park Narodowy, serwis parku (wopn.gov.pl) – powierzchnia, wysokość klifów i skład drzewostanu. Słowiński Park Narodowy, serwis parku (spn.gov.pl) – powierzchnia i udział wód. Urząd Morski w Gdyni – oznakowanie nawigacyjne oraz program „Budowa drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską”. Muzeum Bursztynu, oddział Muzeum Gdańska – wiek i pochodzenie bursztynu bałtyckiego. Główny Urząd Statystyczny, informacja sygnalna z 18 listopada 2025 roku – ruch turystyczny w gminach nadmorskich w lipcu i sierpniu 2025 roku. Stan na 16 sierpnia 2026 roku.