Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny identyfikuje rocznie ponad 300 tysięcy przypadków braku obowiązkowego ubezpieczenia OC. W 2024 roku było ich 351 tysięcy i tyle samo wezwań do wniesienia ustawowej opłaty trafiło do posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz rolników.
Liczby te opisują cały kraj. Ani sprawozdania „UFG w 2024″ i „UFG w 2023 roku”, ani kwartalny Biuletyn Informacyjny Ośrodka Informacji UFG nie zawierają rozkładu wykrytych braków ochrony na województwa. Twierdzenie o wyróżniającej się pozycji Pomorza nie ma zatem potwierdzenia w bieżących danych Funduszu – nie zostało obalone konkurencyjną statystyką, lecz pozbawione źródła, ponieważ dane w takim przekroju nie są publikowane.
Poniższy tekst opisuje skalę zjawiska, sposób wykrywania braku polisy przez zestawienie rejestrów oraz położenie osoby poszkodowanej w zdarzeniu spowodowanym przez kierowcę bez ochrony. Przywołane wielkości pochodzą z publikacji Funduszu za lata 2023 i 2024 oraz z ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK (Dz.U. 2025 poz. 367); stan na sierpień 2026.
Ile pojazdów bez ochrony wykrywa Fundusz
Sprawozdania Funduszu podają dla kolejnych lat liczby zbliżone do siebie:
- 328 tysięcy przypadków braku obowiązkowego OC w 2022 roku,
- 348 795 nieubezpieczonych zidentyfikowanych w 2023 roku,
- 351 tysięcy przypadków w 2024 roku.
Skala utrzymuje się zatem powyżej trzystu tysięcy przypadków rocznie, bez wyraźnego kierunku spadkowego.
Równie istotna jest struktura źródeł informacji. W 2024 roku 95 procent przypadków braku ubezpieczenia komunikacyjnego Fundusz wykrył dzięki ustaleniom własnym, a w 2023 roku – 94,9 procent. Pozostała część pochodziła z zawiadomień przekazywanych przez Policję, wydziały komunikacji i inne organy. Wykrycie braku polisy jest zatem w przeważającej mierze wynikiem analizy danych, nie kontroli drogowej.
Skąd Fundusz wie, że pojazd nie ma polisy
Podstawą jest zestawienie dwóch zbiorów. Fundusz pełni funkcję ośrodka informacji i prowadzi rejestr umów ubezpieczenia, w którym zapisane są między innymi numer rejestracyjny pojazdu, numer VIN, marka i typ, dane posiadacza, okres ubezpieczenia oraz data rozwiązania umowy przed końcowym terminem odpowiedzialności (art. 102 ust. 1 i 2 ustawy). Zakłady ubezpieczeń przekazują te dane drogą elektroniczną, a Fundusz przechowuje je przez 21 lat (art. 102 ust. 5).
Drugi zbiór pochodzi z centralnej ewidencji pojazdów, która przekazuje Funduszowi drogą teletransmisji dane pojazdu i jego posiadacza (art. 105a ust. 1). Ustawa wprost wskazuje cel takiego przetwarzania: kontrolę spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego (art. 102 ust. 7). Pojazd figurujący w ewidencji jako zarejestrowany, któremu nie odpowiada ciągły okres ochrony w rejestrze umów, tworzy w zestawieniu lukę – i to ona uruchamia postępowanie.
Ta sama baza obsługuje ruch zapytań o ważność polis: 25,5 miliona weryfikacji OC w portalu UFG.pl w 2024 roku i 2 miliardy zapytań zakładów ubezpieczeń do Ośrodka Informacji, średnio 5,5 miliona dziennie.
Kontrola prowadzona przez inne organy
Ustawa rozdziela organy na obowiązane i uprawnione do kontroli spełnienia obowiązku ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Obowiązane są Policja, organy celne, Straż Graniczna, organy właściwe w sprawach rejestracji pojazdów oraz Inspekcja Transportu Drogowego. Uprawnione są Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, inne organy uprawnione do kontroli ruchu drogowego oraz Inspekcja Ochrony Środowiska (art. 84 ust. 2).
Organ, przed którym osoba kontrolowana nie okazała dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy, zawiadamia o tym Fundusz w terminie 14 dni od zakończenia kontroli (art. 87 ust. 1). Zawiadomienia nie składa się wtedy, gdy potwierdzenie umowy organ uzyskał z centralnej ewidencji pojazdów albo z ośrodka informacji (art. 87 ust. 1a). Ten wyjątek tłumaczy niewielki udział zawiadomień w statystyce. Informacja o ważnej polisie jest dostępna organowi kontrolującemu w czasie rzeczywistym.
Odszkodowanie dla poszkodowanego w zdarzeniu bez OC
Osoba poszkodowana przez nieubezpieczonego kierowcę nie zostaje bez świadczenia. Do zadań Funduszu należy zaspokajanie roszczeń za szkody na osobie i w mieniu, gdy posiadacz zidentyfikowanego pojazdu, którego ruchem szkodę wyrządzono, nie był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem OC (art. 98 ust. 1 pkt 3 lit. a).
W 2024 roku Fundusz wypłacił z tego tytułu 145 milionów złotych, rok wcześniej 109 milionów, a od początku działalności – 2,1 miliarda złotych. Na przewidywane wypłaty dla poszkodowanych i ich rodzin na koniec 2024 roku zarezerwowano 1,9 miliarda złotych.
Roszczenie zwrotne wobec sprawcy
Z chwilą wypłaty odszkodowania sprawca szkody oraz osoba, która nie dopełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, są obowiązani zwrócić Funduszowi spełnione świadczenie i poniesione koszty (art. 110 ust. 1). Nazywa się to roszczeniem zwrotnym, czyli regresem. Brak polisy nie zdejmuje ze sprawcy odpowiedzialności finansowej – odsuwa ją w czasie i powiększa o koszty postępowania.
Skalę widać w danych Funduszu. Na koniec 2024 roku prowadzonych było 17,1 tysiąca spraw regresowych, a suma do zwrotu przez nieubezpieczonych sprawców wynosiła 382 miliony złotych. Przeciętna wartość regresu sięgała 22,4 tysiąca złotych, najwyższy zaś zarejestrowany regres wobec pojedynczego nieubezpieczonego sprawcy – 4,7 miliona złotych.
Ustawa przewiduje wentyl bezpieczeństwa. W uzasadnionych przypadkach, kierując się przede wszystkim wyjątkowo trudną sytuacją materialną, majątkową i życiową zobowiązanego, Fundusz może odstąpić od dochodzenia zwrotu części lub całości świadczenia albo udzielić ulgi w jego spłacie (art. 110 ust. 2). Samo roszczenie przedawnia się na zasadach kodeksu cywilnego, nie wcześniej jednak niż z upływem trzech lat od dnia spełnienia świadczenia przez Fundusz (art. 110 ust. 4). Odpowiedzialność nieubezpieczonego posiadacza pojazdu rozciąga się więc na lata i obejmuje pełną wysokość wypłaty, niezależnie od jej rozmiaru.
Postępowanie po zdarzeniu, w którym pojazd nie nadaje się do dalszej jazdy, opisano osobno w tekście o holowaniu pojazdu.
Źródła: Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, sprawozdania „UFG w 2024″ i „UFG w 2023 roku” (ufg.pl, Raporty i publikacje) oraz ustawa z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 367. Stan na sierpień 2026.