Sigma, skibidi i rizz to trzy określenia z polszczyzny młodzieżowej o zupełnie różnym statusie. Sigma wygrała plebiscyt Młodzieżowe Słowo Roku 2024, organizowany przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Rizz zostało słowem roku 2023 w wyborze Oxford University Press. Skibidi ma natomiast w opisie PWN definicję, która mówi wprost o braku znaczenia.
Samo hasło „sigma” nie oznacza przy tym wyłącznie slangu. W wynikach wyszukiwania przeważają nazwy własne – marka obiektywów, szkoła, zespół muzyczny – a znaczenie slangowe konkuruje z nimi o te same pozycje. Punktem wyjścia jest więc pomiar, nie założenie.
Poniższe ustalenia opierają się na stronach Wydawnictwa Naukowego PWN, komunikacie Oxford University Press, haśle Cambridge English Dictionary i artykule z „Poradnika Językowego”. Tam, gdzie źródłem jest wiki, jest to powiedziane wprost. Stan na 3 września 2026 roku.
Zapytanie „sigma” nie prowadzi w jedno miejsce
Hasło „sigma” jest w polszczyźnie wieloznaczne, a znaczenie słownikowe nie ma ze slangiem nic wspólnego. Słownik języka polskiego PWN notuje trzy znaczenia: nazwa litery greckiej Σ, σ; w matematyce znak sumy Σ; oraz łukowate łoże rzymskie, dostosowane kształtem do okrągłego stołu. Żadne z nich nie odnosi się do określenia osoby.
Pomiar wyników wyszukiwania z 2 września 2026 roku pokazuje podobny rozkład. Osiem z dziesięciu wyników organicznych dotyczy nazw własnych – w większości producenta obiektywów fotograficznych, poza tym szkoły policealnej i zespołu muzycznego. Znaczenie slangowe pojawiło się na piątej i dziewiątej pozycji. Same numery są nietrwałe. Kolejność zmienia się między pomiarami, także w ciągu jednego dnia. Trwała jest proporcja – większość wyników pod tym hasłem odpowiada na inne pytanie niż to o slang.
W pytaniach powiązanych, które wyszukiwarka wyświetla obok wyników, proporcja jest odwrotna. Trzy z czterech dotyczą slangu, czwarte pyta o symbol matematyczny. Podobnie dzielą się wyszukiwania powiązane – obok haseł o obiektywach i sklepie stoją „sigma male” oraz „sigma kto to”. Pod jednym ciągiem znaków spotykają się zatem dwa różne pytania.
Sigma wygrała plebiscyt Młodzieżowego Słowa Roku
Sigma zwyciężyła w edycji 2024 plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku. Organizatorem jest Wydawnictwo Naukowe PWN, które publikuje wyniki i komentarze jury w swoim serwisie słownikowym; Osowski nazywa przedsięwzięcie „plebiscytem PWN”. Wikipedia dodaje współpracę z projektem „Słowa klucze” w ramach programu „Ojczysty – dodaj do ulubionych”, ale żadne inne odczytane źródło jej nie potwierdza. Na kolejnym miejscu w tej samej edycji zestawienie wyników wymienia „azbest”, a nagrodę jury przyznano formie „czemó”. Rok wcześniej plebiscyt wygrało „rel”, a sigma znalazła się wśród kolejnych miejsc. W edycji 2025 zwyciężyło „szpont / szponcić”, drugie miejsce zajął zapis „6 7”.
Według opisu hasła w serwisie PWN słowo zgłaszano w plebiscycie trzykrotnie – w latach 2022, 2023 i 2024. Sigma określa tam osobę odnoszącą sukcesy, pewną siebie i wybitną, którą można podziwiać; opis przywołuje figurę samotnego wilka przekonanego o własnej nieprzeciętności, który sam ustala zasady i ich przestrzega. Jako wariant hasło notuje połączenie „sigma male”, a obok pojawiają się zbitki „skibidi sigma” i „sigma rizz”, wzmacniające pozytywny wydźwięk. Hasło zmodyfikowano 13 listopada 2024 roku.
Komentarz jury z 10 grudnia 2024 roku dopowiada dwie rzeczy. W głosowaniu internetowym sigma zwyciężyła „dużą przewagą głosów”, a samo słowo jury opisało jako powszechnie znane w środowiskach młodzieżowych przynajmniej od dwóch lat. Wygrana nie oznaczała więc nowości.
Rizz i skrót od „charisma”, który pozostaje przypuszczeniem
Wyjaśnienie, że rizz to skrócone angielskie „charisma”, podaje samo wydawnictwo Oxford University Press – ale stawia je jako przypuszczenie, nie jako ustalenie. W komunikacie z 4 grudnia 2023 roku, ogłaszającym rizz słowem roku 2023, pada sformułowanie, że skrócenie od „charisma” jest domniemywane. Sam wzorzec – utworzenie skrótu ze środkowej części wyrazu – wydawnictwo nazywa nietypowym i zestawia z parami „refrigerator – fridge” oraz „influenza – flu”.
Rozstrzygnięcie zapadło w dwóch etapach. W głosowaniu z udziałem ponad trzydziestu tysięcy uczestników publiczność zawęziła listę ośmiu słów do czterech: rizz, Swiftie, prompt i situationship. Zwycięzcę wybrali dopiero eksperci językowi wydawnictwa, biorąc pod uwagę dane korpusowe, wyniki głosowania i komentarze publiczności. Oxford definiuje rizz jako styl, urok albo atrakcyjność oraz zdolność przyciągnięcia partnera romantycznego lub seksualnego. Wydawnictwo odnotowuje też, że popularyzację słowa w 2022 roku powszechnie przypisuje się w internecie amerykańskiemu streamerowi Kaiowi Cenatowi.
Polskie źródła podają to samo z inną pewnością i inną datą. Opis PWN stwierdza bez zastrzeżenia, że słowo wzięło się od angielskiego „charisma” i zostało upowszechnione jako skrót przez Kaia Cenata, dodając formę „rizzler” dla mężczyzny o wysokiej charyzmie. Polskojęzyczna Wikipedia, czyli źródło redagowane przez użytkowników, umieszcza tę popularyzację w roku 2021. Daty rozchodzą się więc o rok, a to samo wyjaśnienie pochodzenia raz jest domniemaniem, raz twierdzeniem. Tyle da się dziś o nim powiedzieć w sposób udokumentowany.
Poza polszczyzną słowo ma już opis leksykograficzny. Cambridge English Dictionary notuje „rizz” w trzech sekcjach z kwalifikatorem slangowym – jako rzeczownik niepoliczalny, jako czasownik przechodni („She rizzed him so hard yesterday”) i jako czasownik frazowy „rizz someone up”. Zwrot „to rizz up” zapisuje również Oxford, który takie przejście do innej części mowy traktuje jako oznakę zadomawiania się słowa w języku. W polskim plebiscycie zgłaszano je w latach 2023 i 2024, w zapisie „riz / rizzler / rizz”.
Skibidi, czyli definicja mówiąca o braku znaczenia
Skibidi opisano w serwisie PWN jako słowo pozbawione znaczenia, wyrażające jedynie emocje mówiącego. W zależności od kontekstu sygnalizuje ono, że coś jest atrakcyjne, ciekawe, śmieszne, dziwne lub pokręcone, albo zaznacza ironiczny dystans. Opis wskazuje dwa wcześniejsze użycia w tekstach utworów – „Skibidi” zespołu Little Big i „Dom Dom Yes Yes” Bisera Kinga – a dopiero po nich wymienia serię animacji „Skibidi Toilet” jako źródło popularności. Hasło zmodyfikowano 17 listopada 2025 roku.
Datę powstania serii podaje polskojęzyczna Wikipedia, czyli źródło redagowane przez użytkowników: premiera 7 lutego 2023 roku, autor Aleksiej Gierasimow, kanał DaFuq!?Boom!, łącznie 78 odcinków w 24 seriach. Fabuła przedstawia wojnę toalet o ludzkich głowach z postaciami, które zamiast głów mają urządzenia elektroniczne.
Językoznawcze ujęcie tego słowa przedstawiła Ewa Kołodziejek, profesor Uniwersytetu Szczecińskiego i jurorka plebiscytu, w komentarzu z 10 grudnia 2024 roku. Wskazała, że skibidi nie musi łączyć się z „humorem toaletowym” i może występować samodzielnie, bo nie liczy się w nim sens, tylko absurd i brzmienie. Umieściła je w polu rodzimych wyrażeń wykrzyknikowych obok form „fiu bździu”, „fiksum dyrdum”, „tere fere” czy „huru-buru”. Upodobanie do językowego absurdu opisała jako stałą cechę mowy młodych, notowaną w starszych i nowszych słownikach młodej polszczyzny. Przykłady czerpie przy tym z „Nowego słownika gwary uczniowskiej”.
Czego te słowa nie mają w słownikach PWN
Ani skibidi, ani rizz nie mają hasła w Słowniku języka polskiego PWN. Wyszukiwarka słowników PWN zwraca dla obu wyłącznie odesłanie do ciekawostek językowych, bez sekcji słownikowej. Sigma hasło ma, ale w trzech znaczeniach – litery greckiej, znaku sumy i rzymskiego łoża – wśród których slangowego nie ma.
Brak trafienia sam z siebie niczego jeszcze nie przesądza, dopóki nie wiadomo, czy narzędzie w ogóle wypisuje sekcję słownikową. Wypisuje. To samo zapytanie zadane tą samą ścieżką dla hasła „sigma” zwraca pełny opis słownikowy z trzema znaczeniami. Sprawdzenie obejmuje wyłącznie wyszukiwarkę słowników PWN, stan na 2 września 2026 roku, i nie orzeka o innych słownikach polszczyzny. Tą samą metodą sprawdzono wcześniej wyrażenie pocałunek Posejdona, które w tych słownikach również hasła nie ma.
Plebiscyt nie orzeka o tym, czy słowo jest nowe
Obecność w plebiscycie nie zastępuje opisu słownikowego. Samo jury zastrzega przy tym, czego wygrana nie oznacza. Jak referuje Błażej Osowski w artykule z „Poradnika Językowego” z 2025 roku, jury pisze wprost, że młodzieżowe słowo roku nie musi być ani nowe, ani slangowe, ani najczęściej używane w danym roku. Galeria plebiscytowa zgromadziła przez dziewięć edycji 295 haseł; po odrzuceniu jednostek znanych od dawna, ogólnych, pandemicznych i okazjonalnych do analizy weszło 230.
Ten sam artykuł osadza całą trójkę w szerszym kontekście. Zestawienie socjolektu młodzieży polskiej i czeskiej dało 28 wspólnych baz angielskich, czyli 12,7 procent jednostek polskich i 15,9 procent czeskich; para „charisma – rizz” jest jedną z nich. Skibidi przywołano tam jako przykład desemantyzacji, czyli rozmycia znaczenia, przy którym o sensie decyduje wyłącznie kontekst użycia. Trzy słowa mają więc udokumentowany obieg, a różnią się tym, na ile zdążył się on utrwalić w opisie leksykograficznym.
Źródła: Wydawnictwo Naukowe PWN, wyszukiwarka słowników na sjp.pwn.pl – hasło „sigma” w Słowniku języka polskiego PWN oraz zapytania „skibidi” i „rizz”; sjp.pwn.pl, Ciekawostki językowe, hasła „sigma” (modyfikacja 13 listopada 2024 r.), „riz / rizzler / rizz” (modyfikacja 13 listopada 2024 r.) i „skibidi” (modyfikacja 17 listopada 2025 r.); sjp.pwn.pl, zestawienie dotychczasowych edycji plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku; PWN, „Rozstrzygnięcie plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku 2024 – komentarz Jury” z 10 grudnia 2024 r.; PWN, „Co ma skibidi do huru buru? – komentarz Ewy Kołodziejek” z 10 grudnia 2024 r.; Oxford University Press, „Rizz crowned Oxford Word of the Year 2023”, komunikat z 4 grudnia 2023 r.; Cambridge English Dictionary, hasło „rizz”; Błażej Osowski, „Socjolekt czeskiej i polskiej młodzieży. Analiza porównawcza leksyki na podstawie wybranych źródeł”, „Poradnik Językowy” 7/2025 (826), s. 73–90 (przywołane ustalenia: s. 75–80) – miesięcznik Towarzystwa Kultury Języka, afiliowany przy Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, ISSN 0551-5343; Wikipedia, hasła „Skibidi Toilet”, „Rizz” i „Młodzieżowe Słowo Roku”. Wyniki wyszukiwania zmierzone 2 września 2026 roku, wszystkie źródła odczytane 2 i 3 września 2026 roku.